La mediación lingüística en el Turismo y el papel crucial de los profesionales de Turismo: revisión de la literatura

Autores/as

DOI:

https://doi.org/10.17398/1888-4067.19.2.381

Palabras clave:

Linguistic Mediation, Tourism Mediation, Language for specific purposes, Tourism Language, Tourism Professionals

Resumen

A Intermediación Lingüística por parte de Menores (ILM, en inglés child language brokering) fai referencia á práctica daqueles/as menores que, especialmente en contextos de migración, actúan como tradutores/as e intérpretes para as súas familias e comunidades lingüísticas. Esta contribución explora o potencial didáctico da ILM como recurso para traballar a competencia plurilingüe e de mediación. A partir dunha etnografía desenvolvida nun instituto de secundaria galego, preséntanse distintas actividades de concienciación lingüística baseadas na expresión dramática. A análise das dinámicas realizadas e das re-flexións do alumnado participante amosa que este tipo de intervencións permiten visibili-zar repertorios plurilingües habitualmente ignorados, promover aprendizaxes significativas e fomentar unha mirada crítica sobre a diversidade lingüística e as desigualdades sociolin-güísticas presentes na escola.

Biografía del autor/a

  • Bárbara Manuela de Jesus Mateiro, Universidade de Aveiro

    Licenciada em Turismo e mestre em Gestão e Planeamento em Turismo pela Universidade de Aveiro, Portugal. Tem ainda o Mestrado Online em Ensino de PLE para Falantes de Espanhol (MEPLEH) da Universidade de Extremadura, Espanha. Atualmente, é doctoranda no Programa Doutoral em Turismo, da Universidade de Aveiro, Portugal. Este ano letivo está a desempenhar funções como Professora Auxiliar de Conversa de Português, na Escuela Oficial de Idiomas de Mérida, Espanha.

     

Referencias

Accor (2019). Gostaria de entrar em contato com um mediador após um litígio sem solução amigável durante minha estadia. Acedido a 7 de janeiro de 2025 em https://help.accor.com/s/article/i-want-to-contact-a-mediator-after-a-dispute-during-my-stay-unsolved-amicably?language=pt_BR&%3FtopicId=0TO3W000000GqfIWAS

Ahmed, F., Mubeen, M. & Nawar, M. (2022). Framing South Asian politics: An analysis of Indian and Pakistani English print media discourses regarding Kartarpur corridor. PLoS One, 17(2), 1-15. DOI: https://doi.org/10.1371/journal. pone.0264115

Archibald, J. & Garzone, G. (2014). Conceptualising Linguistic and Cultural Mediation. Editorial. Lingue Culture Mediazioni / Languages Cultures Mediation. 1-2, 7-16. DOI: https://doi.org/10.7358/lcm-2014-0102-arch

Bhattachartta, J., Balaji, M.S. & Jiang, Y. (2024). Assessing the Effectiveness of Environmental Sustainability Performance Communication in Tourism: Mediation and Moderation Effects. Journal of Travel Research, 63(8), 1933-1952.

Brito, L. (2008). O Guia-Intérprete: Mediador Intercultural. Revista Turismo & Desenvolvimento, 10, 67-84.

Calvi, M. (2000). Il linguaggio spagnolo del turismo. Viareggio-Lucca: Mauro Baroni Editore.

Calvi, M. (2006). Lengua y comunicación en el español del turismo, Madrid: Arco/Libros.

Calvi, M. (2019). Géneros discursivos, diversidad cultural y traducción de textos turísticos. Altre Modernità, 21, 69-86.

CM-Porto (2025). Mediador do Alojamento Local. Acedido a 7 de janeiro de 2025 em https://comercioturismo.cm-porto.pt/turismo/mediador-do-alojamento-local

Cohen, E. (1985). The tourist guide: The origins, structure and dynamics of a role. Annals of Tourism Research, 12, 5–29.

Conselho da europa. Quadro Europeu Comun de Referência para as Línguas. Porto: Edições ASA, 2001. Acedido a 03 de novembro de 2024 em https://www.dge.mec.pt/sites/default/files/Basico/Documentos/quadro_europeu_comum_referencia.pdf

Côrtes-Moreira, Pérez-Rodríguez, Borges, Lopes-Neto & Tejedor (2023). Literacia Turística: a mediação e a sua importância para o conceito. Turismo, Património e Interculturalidade, pp. 12 – 46.

Council of Europe (2020). CEFR-companion volume. Acedido a 03 de novembro de 2024 em https://rm.coe.int/common-european-framework-of-reference-for-languages-learning-teaching/16809ea0d4;

Crendal, A. & Renaud, F. (2022). Mediação na comunicação profissional. Francês no mundo, 438, 62–63.

Centro de Turismo do Oeste - CTO (2024). Guia de Interpretação do Património. Acedido a 7 de janeiro de 2025 em https://ctoeste.pt/formacao/guia-de-interpretacao-do-patrimonio/?fbclid=IwY2xjawHp8a1leHRuA2FlbQIxMAABHZNFn_9-3aV6ulOl-n3xT89eOEYV1B7XJPdP9rpruqeGnJJSq9ToszTHpQ_aem_ovSfbcoFdvL-XdWbe7LwNA

Cunha, L. (2009). Introdução ao Turismo. Lisboa – São Paulo: Editorial Verbo.

Dicionário da Língua Portuguesa da Academia das Ciências de Lisboa (2025). Mediador. Acedido a 21 de janeiro de 2025 em https://dicionario.acad-ciencias.pt/pesquisa/?word=mediador.

Digital (2023). Turismo: Alentejo pode vir a ter um mediador para apoiar os nómadas digitais. Acedido a 7 de janeiro de 2025 em https://odigital.sapo.pt/turismo-alentejo-pode-vir-a-ter-um-mediador-para-apoiar-os-nomadas-digitais/

Ferreira, I. (2014). Objetos mediadores em museus. MIDAS [Online], 4. DOI: https://doi.org/10.4000/midas.676

García Fernández, Isabel. (2015). El papel de los museos en la sociedad actual: discurso institucional o museo participativo. Complutum, 26. https://doi.org/10.5209/rev_CMPL.2015.v26.n2.50415.

Inskeep, E. (1991). Tourism Planning: An Integrated and Sustainable Development Approach. Van Wiley & Sons, Inc.

Jawoski, A. (2010). Linguistic landscapes on postcards: tourist mediation and the sociolinguistic communities of contact. Equinox Online, 4(3), 569-594.

Leclerc, D. & Martin, J.N. (2004). Tour Guide Communication Competence: French, German and American Tourists’ Perceptions, International Journal of Intercultural Relations, 28, pp. 181-200.

Ma, Y., Hou, L., Cai, W., Gao, X. & Jiang, L. (2024). Linking undergraduates’ future work self and employability: a moderated mediation model. BMC Psychology, 12, 1-14. DOI: https://doi.org/10.1186/s40359-024-01530-1

Melo-Pfeifer, S. (2020). Mediação interlinguística em aula de portuguesa língua de herança: um estudo sobre as perceções dos aprendentes”. In M. F. Carneiro, S. M. C. P. Mugschl & V. da Silva Lima (eds.). Estudos da linguagem. Da descrição linguística às suas interpretações (Vol.2). E-Book. UFMA: São Luís do Maranhão (22-38).URL: https://ebook.shcomunicacao.com.br/2021/04/14/estudos-da-linguagem-da-descricao-linguistica-a-suas-interpretacoes-volume-2/.

Medaglia, J. & Ortega, C. (2016). Mediação da Informação em Turismo: um estudo introdutório. Ribeirão Preto, 6 (2), 126-147. DOI: 10.11606/issn.2178-2075.v6i2p126-147

Mou, J. (2022). Extracting Network Patterns of Tourist Flows in an Urban Agglomeration Through Digital Footprints: The Case of Greater Bay Area. IEEE Access, 10, 166444- 16654. DOI: 10.1109/ACCESS.2022.3149640

Muñoz, I. (2008). El español y su dimensión mediadora en el ámbito turístico. In IV Congreso Internacional Español, lengua de traducción para la cooperación y el diálogo, Toledo, 16-18 de mayo de 2008.

Neto, J. (2022). Mediação implícita da informação na organização e representação da informação e do conhecimento. In Seminário em Ciência da Informação – SECIN, 9., 2022. Disponível em http://www.uel.br/eventos/cinf/index.php/secin2022/secin2022/paper/view/784.

Neto, J. (2023). Mediação implícita da informação e os marcadores sociais da diferença: protagonismo e aspectos éticos na Organização e Representação da Informação e do Conhecimento. Revista de Bibioteconomia e Ciências da Informação, 9 (2), 269-297. DOI 10.56837/fr.2023.v9.n2.971.

Puertas, X. (2008). Ética y medición cultural en el ámbito turístico. Los mediadores del ocio turístico y el animador turístico. Ara: Revista de Investigación en Turismo, 1(2), 45-57.

Santos, R. (2019). Antropología, Comunicación y Turismo: La mediación cultural en la construcción del espacio turístico. Estudio y perspectivas en turismo, 14(4), 293-313.

Silva, R. & Júnior, O. (2018). Mediação: perspectivas conceituais em Educação e Ciência da Informação. Perspectivas em Ciência da Informação, 23 (2), p.71-84. https://doi.org/10.1590/1981-5344/2772

Spalacci, M. (2014). Médiatisation orale de l’enseignement de la prononciation. Synergies Espagne, 7, 175-187.

Swarbrooke, J. & Horner, S. (2002). O comportamento do consumidor no Turismo. São Paulo: Aleph.

Trovato, G. (2014). Comunicación y mediación lingüística en el ambito del español del turismo: una propuesta didáctica para estudiantes de habla italiana. Tonos digital: revista de estudios filológicos, 26.

Vergopoulos, H. & Flon, E. (2012). L’expérience touristique dans les guides : une subjectivité à lire, écrire et raconter, Belgeo, 3. DOI : 10.4000/belgeo.7173

Veškrnová, D. (2024). Les activités et stratégies de médiation dans l'enseignement du français sur objectif spécifique : résultats de la recherche pilote. Études romanes de Brno, 45 (2), 58-71.

Weiler, B. & Yu, X. (2008). Case Studies of the Experiences of Chinese Visitors to Three Tourist Attractions in Victoria, Australia. Annals of Leisure Research, 11(1-2), 225-241. DOI: 10.1080/11745398.2008.9686794

Publicado

2026-01-09

Cómo citar

de Jesus Mateiro, B. M. (2026). La mediación lingüística en el Turismo y el papel crucial de los profesionales de Turismo: revisión de la literatura. Limite. Revista De Estudios Portugueses Y De La lusofonía, 19(2), 381-400. https://doi.org/10.17398/1888-4067.19.2.381